منتخب روز: حواشی تفاهم نامه بانک مرکزی با بیمه ساچه ایتالیا، تفاوت بیمه‌نامه و ضمانت‌نامه

حواشی قرارداد بانک مرکزی ایران با بیمه ساچه ایتالیا

در روزهای اخیر نام بیمه ساچه زیاد شنیده می‌شود تا جائیکه که حتی برخی را به اشتباه انداخته و تصور کرده‌اند ساچه یکی از شهرهای ایتالیاست و به این مسأله در گروه تلگرامی بانک مرکزی نیز واکنش نشان داده شد: “دیروز در یک خبر کوتاه برایتان نوشتیم که حسین یعقوبی، مدیرکل بین الملل بانک مرکزی، برای انعقاد قرارداد فاینانس با ایتالیا عازم “ساچه” شد. برای برخی از دوستان این تصور ایجاد شده بود که “ساچه” یکی از شهرهای ایتالیاست.”.

از سوی دیگر برخی از دوستان در صنعت بیمه نیز این سؤال را مطرح می‌کنند که چرا مسوولان بیمه‌ای کشور در تفاهمات بیمه ساچه با ایران حضور ندارند و خبرهای مربوطه را بانک مرکزی و بانکها اعلام می‌کنند.
شرکت بیمه ساچه، بیمه‌گر به مفهومی که ما می‌شناسیم نیست بلکه بیمه ساچه، سازمانی است که مثل صندوق ضمانت صادرات ایران به پوشش بیمه‌ای صادرات می‌پردازد. از د‌ه‌ها سال پیش کشورها برای توسعه صادرات خود به تأسیس صندوق‌های تضمین صادرات مبادرت می‌کنند که این صندوق‌ها ریسک‌های صادرکنندگان را با رویکرد حمایتی تحت پوشش خود قرار می‌دهند. مدل آمریکایی این مؤسسات، اگزیم – بانکها هستند.

بر این اساس شرکت ساچه برای توسعه صادرات کشور ایتالیا ایجاد شده است. این شرکت پروژه‌های صادراتی را که بانک‌های ایتالیایی یا اروپایی نسبت به تأمین مالی آن اقدام می‌کنند تحت پوشش قرار می‌دهد و در صورتیکه تسهیلات بازپرداخت نشد ساچه مبلغ را پرداخت می‌کند و جانشین تامین‌کنندگان مالی برای بازیافت آن می‌شود. بیمه ساچه در سایت خود به روشنی این مسأله را بیان کرده است:
“SACE offers a wide range of financial and insurance products and services to support the competitiveness of Italian businesses: export credit, foreign investment protection, financial guarantees and surety bonds..”
نکته مهم در این متن، عبارت “to support the competitiveness of Italian businesses” است که نشان می‌دهد هدف این موسسه کمک به رقابت‌پذیری بنگاههای ایتالیایی در بازارهای صادراتی است. از دیگر صندوق‌های ضمانت صادرات معتبر شبیه ساچه، می‌توان به بیمه کوفس و هرمس اشاره کرد.
صندوق ضمانت صادرات ایران نیز دقیقاً همین کار را انجام می‌دهد. در سایت این صندوق چنین آمده: “بمنظور تشویق صادرکنندگان به توسعه فعالیتهای صادراتی خود و کاهش نگرانی آنها در این زمینه و ارائه پوششهای لازم به آنها در مقابل ریسکهای سیاسی و تجاری، دولتها اقدام به ایجاد شرکتهای بیمه اعتبار صادراتی می‌نمایند.

این قبیل شرکت های بیمه عمدتاً وابسته به دولت و متکی به حمایتهای مالی آن بوده و اغلب ریسکهایی را پوشش می‌دهند که معمولاً از سوی شرکتهای بیمه تجاری قابل پوشش نیستند. در این راستا و بمنظور تامین امنیت مالی صادرکنندگان ایرانی و در نتیجه توسعه موثر صادرات غیرنفتی کشور، صندوق ضمانت صادرات ایران با همکاری آنکتاد، بعنوان تنها شرکت دولتی بیمه اعتبار صادراتی وابسته به وزارت صنعت، معدن و تجارت در سال ۱۳۵۲ تاسیس گردیده و فعالیت خود را تحت نظارت مرکز توسعه صادرات ایران آغاز نمود.

البته عمر این سازمان تازه تاسیس چندان طولانی نبود چرا که با بالا رفتن قیمت نفت در نتیجه تحولات سیاسی در منطقه خاورمیانه در اواسط دهه ۷۰ میلادی، درآمد نفتی کشور افزایش یافته و همین موضوع باعث شد که صندوق ضمانت صادرات ایران بدست فراموشی سپرده شده و فعالیتهای آن بطور کامل متوقف گردد. پس از ده سال عدم فعالیت، بار دیگر صندوق ضمانت صادرات ایران بعنوان یک سازمان وابسته به وزارت صنعت، معدن و تجارت و با شخصیت حقوقی و مالی مستقل مجدداً در سال ۱۳۷۳ فعالیت خود را آغاز نمود تا به صادرکنندگان در بازیافت موقعیت تجاری خود که در اثر ۸ سال جنگ تحمیلی مختل شده بود کمک نموده و موجبات افزایش درآمدهای غیر نفتی را فراهم آورد. این صندوق به پشتوانه حمایتهای مالی دولت، علاوه بر پوشش ریسک های سیاسی و تجاری صادرات، با صدور انواع ضمانت نامه اعتباری، به تامین منابع مالی مورد نیاز صادرکنندگان نیز کمک می نماید.”.
بنابراین حوزه مأموریت بیمه ساچه، تأمین مالی اعتبارات صادراتی است و بیمه‌گری تجاری به مفهومی که ما می‌شناسیم نیست لذا حضور متولیان صنعت بیمه در تعاملات بیمه ساچه با طرف‌های ایرانی ضرورتی ندارد. حتی اگر این تفاوت مهم را نادیده بگیریم و فرض کنیم بیمه ساچه، کاری شبیه بیمه‌‌های تجاری انجام می‌دهد با توجه به اینکه آنچه در ایتالیا اتفاق افتاده خرید خدمات بیمه‌ای توسط موسسات اقتصادی و بانکی ایرانی از این شرکت بیمه است، روشن است که باید اخبار آنرا طرفهای قرارداد آن شرکت بیمه اعلام کنند و روشن نیست چرا برخی از اصحاب نظر توقع دارند در جریان عقد یک قرارداد بیمه‌ای، مسوولان صنعت بیمه باید حضور داشته باشند و آنرا خبررسانی کنند؟!
پرویز خسروشاهی

—————————————————————————————————————————————–

تفاوت بیمه‌نامه و ضمانت‌نامه

ضمانت‌نامه، قراردادی بین صادر‌کننده و خریدار آن است که صادرکننده با صدور ضمانت‌نامه تعهد می‌دهد در صورتیکه ذینفع ضمانت‌نامه درخواست کند بلافاصله و بدون قید و شرط مبلغ ضمانت‌نامه را بپردازد. صادرکننده ضمانت‌نامه در صورت پرداخت خسارت، برای بازیافت مبلغ مورد نظر به وثائق و یا خود خریدار ضمانت‌نامه مراجعه می‌نماید. ذینفع ضمانت‌نامه شخصی است که قصد دارد معامله‌ای با خریدار ضمانت‌نامه انجام دهد و به منظور اطمینان از ایفای تعهدات از سوی خریدار ضمانت‌نامه در معامله‌ای که انجام خواهد شد از وی تقاضای ضمانت‌نامه می‌کند. مثلاً وزارت راه قصد دارد پیمانکاری را برای احداث جاده‌ای انتخاب ‌کند. اما بابت اطمینان از حسن انجام کار توسط پیمانکار، از وی درخواست ارائه ضمانت‌نامه حسن انجام کار می‌کند. در اینجا پیمانکار، خریدار ضمانت‌نامه و وزارت راه، ذینفع ضمانت‌نامه است.
بیمه‌نامه، قراردادی است بین بیمه‌گر و بیمه‌گذار که صادرکننده بیمه‌نامه متعهد می‌شود در قبال دریافت مبلغی، خسارت غیرعمدی وارد شده به جان و یا مال بیمه‌شده یا جان و یا مال شخصی که بیمه‌شده در برابر خسارت وارده به آن مسوول است پس از بررسی و ارزیابی خسارت و بر اساس شرایط درج شده در بیمه‌نامه صادره بپردازد.
در ضمانت‌نامه در هنگام صدور، مبلغ خسارت قابل دریافت مشخص است و بر خلاف بیمه‌نامه، در هنگام وقوع حادثه تعیین نمی‌شود. در ضمانت‌نامه، به محض اعلام ذینفع ضمانت‌نامه(claim)، صادرکننده آن بدون قید و شرط و هرگونه بررسی و فارغ از اینکه خریدار ضمانت‌نامه در عدم ایفای تعهداتش مقصر است یا نه یا اینکه ادعای ذینفع در این‌باره صحت دارد یا نه، مبلغ خسارت را می‌پردازد. اما در بیمه‌نامه چنین نیست و باید حادثه بررسی شود، خسارت ارزیابی شود و احراز گردد که حادثه غیرعمدی بوده است حتی ممکن است سرنوشت قضیه را دادگاه تعیین کند. در ضمانت‌نامه، صادرکننده بابت تعهدی که تقبل می‌‌کند وثیقه دریافت می‌نماید ولی در بیمه‌نامه، صادرکننده به جز حق بیمه چیز دیگری اخذ نمی‌کند.
در بیمه‌گری توزیع ریسک و انتقال ریسک مطرح است ولی در صدور ضمانت‌نامه اینگونه نیست. اگر هم در ضمانت‌نامه‌های صادراتی انتقال ریسکی صورت می‌گیرد به دولتها و از جهت ریسک سیاسی است. در ضمانت‌نامه، ریسک شخص مورد نظر در اصل به اموال خود وی منتقل می‌شود. ولی در بیمه‌نامه، ریسک شخص مورد نظر به بیمه‌گر و در نهایت به اشخاصی که بیمه‌نامه می‌خرند منتقل می‌شود. در ضمانت‌نامه اصل مسأله، ارزیابی کیفیت وثیقه اخذ شده است اما در بیمه‌نامه اصل مسأله، ارزیابی ریسک اشخاص و اموال بیمه‌شده است. بنابراین در ضمانت‌نامه، تعدد متقاضی برای صادرکننده چندان مهم نیست ولی برای صدور بیمه‌نامه، تعدد و فراوانی بیمه‌‌شده از جهت قانون اعداد بزرگ مهم است. ریسک صدور بیمه‌نامه بسیار فراتر از ریسک صدور ضمانت‌نامه برای صادرکننده آنهاست. بنابراین ممکن است برخی ریسکها که قابلیت پوشش تحت عنوان ضمانت‌نامه را دارند اصولاً بیمه‌پذیر نباشند.
با توجه به اینکه بعضاً در امر بیمه‌گری از بازیافت خسارت صحبت می‌شود برخی ادعا می‌کنند که بنابراین بیمه‌نامه نیز از جنس ضمانت‌نامه است. اما باید توجه داشت که بیمه‌گری، بیمه کردن خسارتهای ناشی از اشتباهات است نه خطاها. بازیافت خسارت مربوط به مواردی است که اولاً زیان‌دیده، اشخاص و اموال ثالث هستند و ثانیاً حادثه، عمدی تشخیص داده می‌شود و یا اینکه تحت پوشش بیمه‌نامه قرار ندارد. و گرنه اگر قرار باشد اصل خسارت در آخر کار از بیمه‌گذار دریافت شود اینکه دیگر بیمه نیست.
روشن است که ضمانت‌نامه و بیمه‌نامه از جهت نوع فایده‌ای که به جامعه می‌رسانند شباهت زیادی با هم دارند اما به صرف وجود این شباهت، نمی‌توان آنها را محصولات مالی مشابه تلقی کرد. وجود ضمانتنامه نافی بیمه‌نامه نیست و اشخاص ذینفع می‌توانند بجای ضمانت‌نامه، بیمه‌نامه مطالبه کنند ولی این تعریف آنها را یکسان نمی‌کند. هر چند به هر حال برای یک ذینفع، با توجه به تفاوتهایی که میان ضمانتنامه و بیمه‌نامه وجود دارد ضمانت‌نامه مطمئن‌تر است چونکه ضمانت‌نامه مثل پول نقد است. در طرف مقابل، برای کسی که در موقعیت خریدار ضمانت‌نامه قرار دارد خرید بیمه‌نامه، مطلوب‌تر به نظر می‌رسد. بعنوان مثال اگر دولت رانندگان را موظف کند که بجای بیمه‌نامه شخص ثالث، ضمانت‌نامه ارائه کنند تا درصورتیکه به شخص ثالث آسیب زدند از محل آن ضمانت‌نامه دیه پرداخت شود شاید از منظر دولت و زیان‌دیده مطمئن‌تر باشد اما اخذ بیمه‌نامه از دیدگاه راننده، مطلوب‌تر به نظر می‌رسد.

 

 —————————————————————————————————————————————–

صادقی
  • امیدوارم هر چه زودتر نتایج رفع تحریم رو ببینیم
۵.۰
Sending
User Rating ۰ (۰ votes)

Leave a Reply

Sending