بررسى اصول کلى طرح بیمه زلزله در ایران

ایران بر روى کمربند زلزله خیزى آلپاید با آلپ به هیمالیا قرار دارد که حدود ۲۱ درصد از کل زلزله هاى جهان در این محدوده جغرافیائى به وقوع پیوسته و احتمالا در آینده نیز به وقوع خواهد پیوست.

بررسیهاى انجام شده مبین این است که وقوع زلزله با درجات متفاوت در کلیه مناطق ایران قابل پیش بینى است.
اگر چه در دهه هاى اخیر در ایران نیز همانند بسیارى از کشورهاى زلزله خیز جهان بیمه به عنوان یک وسیله جبران آثار اقتصادى و زیانهاى ناشى از زلزله شناخته شده و خطر زلزله به صورت خطر ضمنى یا تبعى در رشته هاى بیمه آتش سوزى، بیمه تمام خطر مهندسى، بیمه عمر و بیمه حوادث تحت پوشش قرار مى گیرد، لکن متاسفانه در گذشته نه درزمینه معرفى و اشاعه آن در جامعه ایران اقدام مؤثرى صورت گرفته و نه چنانکه بایسته است موضوع بیمه زلزله مورد بررسى و تحقیق علمى قرار گرفته است.
زلزله خرداد ماه ۱۳۶۹ استانهاى گیلان و زنجان هر چند به علت تلفات سنگین جانى و ضایعات شدید مالى و اقتصادى حادثه اى ناگوار، فاجعه آمیز زیان آور بود اما به علت آنکه منشاء حرکت و تلاش جهت یافتن راه حلهاى مناسب براى کاهش خسارات و جبران آثار مادى زلزله گردید نقطه عطفى در تاریخ این سرزمین به شمار مى رود.
مقاله حاضر چکیده اى است از گزارش بررسى گروه تحقیق طرح بیمه زلزله(پروژه ۶۷۰) که بر اساس مطالعه و بررسى مدلهاى موجود جبران خسارات زلزله در شش کشور زلزله خیز از چهار قاره آسیا، اروپا، امریکا و استرالیا و با در نظر گرفتن مقتضیات فرهنگى، اقتصادی.‌اجتماعى و اقلیمى ایران به انجام رسیده است.
بطور کلى در جهان سه مدل جبران خسارات ناشى از زلزله مورد استفاده قرار گرفته است:
الف: بیمه اختیارى سوانح طبیعى از جمله زلزله براى خطرات مسکونی. تجارى و صنعتى
ب: بیمه اجبارى حوادث طبیعى براى خطرات مسکونى مناطق شهرى
ج: صندوق سوانح طبیعى که وظیفه اصلى آن حمایت ازمناطق روستایى است.
این الگوهاى سه گانه جبران خسارت براى ایران هم قابل استفاده است اما با توجه به شرایط خاص ایران تلفیق مدلهاى «ب» و «ج» و تشکیل یک سازمان واحد براى اداره امور آنها منطقى به نظر مى‌رسد. از این رو براى مقابله با آثار اقتصادى زلزله در ایران دو مدل زیر پیشنهاد مى‌شود:
– صندوق ملى جبران خسارات ناشى از زلزله (بیمه اجبارى) براى واحدهاى مسکونى، تجارى، و خدماتى تا سقف معین
– بیمه اختیارى خطر زلزله براى مازاد تعهدات صندوق و بیمه کامل ریسکهاى صنعتى
در انتخاب و ارائه مدل یا مدلهاى جبران خسارت زلزله در هر کشور لازم است مواردى مد نظر قرار گیرد که به اختصار عبارتست از:
– نحوه تدوین شرایط عمومى مدل یا مدلهاى جبران خسارت که شامل مواردى نظیر: تعریف زلزله، خطرات مورد بیمه، مستثنیات، نحوه بیمه کردن اموال در معرض خطر، موضوعات مورد بیمه، مبلغ بیمه شده و حداکثر تعهد بیمه گر، فرانشیز، شرط زمانى، ذخیره هاى فنى و توزیع خطر از طریق واگذارى اتکائى مى‌باشد.
– عوامل مؤثر در تنظیم تعرفه حق بیمه زلزله که عمدتاً سه موضوع را در بر مى‌گیرد: منطقه بندى زلزله شناختى (Exposure Assessment Zone) و تجمع دارائى هایى در معرض خطر زلزله (Accumulation Assessment Zone)، دوره برگشت زلزله و بالاخره تعیین حداکثر خسارات احتمالى زلزله در ایران (P.M.L)
با توجه به مراتب فوق براى ایران چهار نوع منطقه بندى زیر پیشنهاد مى‌شود:
– از لحاظ شدت نسبى خطر زلزله :۵ منطقه
– از لحاظ تراکم نسبى واحدهاى مسکونى و تجارى: ۶ منطقه
– از لحاظ تراکم نسبى واحدهاى مسکونى شهرى: ۶ منطقه
– از لحاظ تراکم نسبى واحدهاى صنعتى: ۷ منطقه
در خصوص نرخ بیمه نیز لازم است دو عامل منطقه زلزله خیزى و منطقه تراکم نسبى (تجمع دارائى هاى در معرض خطر زلزله) مورد توجه قرار گیرد. از تلفیق دو منطقه بندى مورد اشاره جمعا ۳۰ تا ۳۵ منطقه بیمه اى قابل تشخیص است که نرخ هاى متناسب براى هر استان بین دو نرخ حداقل و حداکثر محاسبه و پیشنهاد گردیده است.
همانطور که در گزارش جامع طرح بیمه زلزله آمده است تغیرات در رشته هاى استانى کشور افزایش یا کاهش استان هاى جدید در هر ده سال یکبار تجدید نظر خواهد شد در تغییرات ایجاد شده توسط وزارت کشور در نقشه هاى پهنه بندى تجمع نسبى خطر زلزله ملحوظ خواهد گردید.

منبع: insurancebusiness.ir

نظرات: